• Algemeen
• 20 april 2026
• Door Redactie

Grammofoonmuseum ontdekt zeer zeldzame opname van het Wilhelmus

NIEUWLEUSEN - Het Nationaal Grammofoonmuseum in Nieuwleusen heeft een uitzonderlijke ontdekking gedaan: een Pathé-wasrol met daarop het volkslied van Nederland.

Te horen is het Wilhelmus uitgevoerd door de Koninklijke Militaire Kapel onder leiding van Nicolaas Arie Bouwman, grootvader van televisiepresentatrice Mies Bouwman. De bijzondere opname van 120 jaar geleden, is bij toeval ontdekt in een collectie oude wasrollen.

Tijdelijke tentoonstelling

Om deze bijzondere vondst toegankelijk te maken voor een breed publiek, heeft het museum de historische opname zorgvuldig gedigitaliseerd en ook op beeld vastgelegd. Daarnaast is er een tijdelijke tentoonstelling ingericht rond het Wilhelmus en de firma Pathé. Bezoekers kunnen vanaf zaterdag 25 april tot en met 31 mei, tijdens de openingsuren van het museum, de opname beluisteren en de tentoonstelling bezoeken.

Oudste opname

Het gaat om een Pathé-wasrol: een geluidsdrager uit de begintijd van geluidsopnames, dus van vóór de opkomst van de grammofoonplaat. Het is een van de oudste opnamen van het Wilhelmus. ‘Vanaf 1900 werd het Wilhelmus met enige regelmaat vastgelegd op een wasrol’, weet Rinus Blijleven, een Nederlandse verzamelaar en expert op het gebied van historische geluidsdragers. ‘Maar van die eerdere opnamen is niets meer terug te vinden. De geluidsdragers zijn allemaal verloren gegaan. Dit is dus waarschijnlijk de oudste opname op een wasrol die nog bestaat.’

Uniek

Uit zijn onderzoek kwam naar voren dat het gaat om een Pathé-opname uit 1905. De opname is uniek Nederlands cultureel erfgoed. Dat komt ook omdat het Wilhelmus in die tijd nog niet het officiële volkslied van Nederland was, die status kreeg het pas in 1932. Het officiële Nederlandse volkslied was in die dagen ‘Wien Neêrlands bloed’. Maar Koningin Wilhelmina was dol op het Wilhelmus. Het werd toen vaak gespeeld of gezongen bij officiële gelegenheden die zij bijwoonde.

Reactie deskundigen

Rinus Blijleven, verzamelaar en expert op het gebied van historische geluidsdragers: ‘Mijn advies zou zijn deze niet te veel te draaien of van de fonograaf af te halen. Deze wasrol, en dus deze opname, is tot nu toe nog nooit gezien, en dus zeer zeldzaam.’

Rob van Oort uit Driebergen, verzamelaar van historische geluidsdragers: ‘Pathé-wasrollen met Nederlandse artiesten of orkesten zijn bijzonder lastig te vinden. De rol die het Nationaal Grammofoonmuseum heeft gevonden is zeldzaam en is bij mijn weten ook niet bij andere verzamelaars opgedoken. Het feit dat het eerste couplet als tuba solo gespeeld wordt is zeker opvallend te noemen. Solo opnames van dit instrument (dat we tegenwoordig Euphonium noemen) komen extreem weinig voor.’

Klik op de afbeelding voor een vergroting.